آدم‌حرفی

شعر یعنی مادر

فاضل ترکمن — Sat, 12 May 2012 21:50:55 GMT

^{_{به عمران صلاحی که شعری با همین حال و هوا برای خواهر گفته بود}}

آسمان ابری بود

مثل هر شب

باز سرگرم نوشتن بودم

مادرم از در وارد شد و گفت:

«چایی داغ بریزم، پسرم؟»

تلخ شد اوقاتم، گفتم: «نه!

ابر اندیشه‌ی شعرم گم شد

لحظه‌ای می‌‌خواهم

توی تنهایی خود غرق شوم!»

مادرم رفت ولی

واژه‌ها را تک‌تک با خود بُرد

قلمم خشکش زد

سوژه‌هایم پژمرد

دفترم را بستم

سرکشیدم به حیاط

مادرم را دیدم

لب حوض

سفر‌ه‌ی درد دلش وا شده بود

داشت با ماهی‌‌ها

غصه‌هایش را قسمت می‌‌کرد

ابر اندیشه‌ی شعرم بارید:

شعر یعنی آب

یعنی حوض

یعنی ماهی

شعر یعنی مادر

_{از کتاب «حرف‌های گریه‌دار»م. تصویرگر: یاشار صلاحی. انتشارات امیرکبیر (کتاب‌‌های شکوفه)}

کتاب تازه‌ی ما هم درآمد!

فاضل ترکمن — Wed, 9 May 2012 23:35:48 GMT

سفر به قبرستان (مجموعه‌ی طنز)

تصویرگر: یاشار صلاحی

چاپ اول: ۱۳۹۱

نشر قطره

نشانی نشر قطره در نمایشگاه: شبستان. انتهای غرفه‌‌ی ۲۹. راهروی ۴۶

کافه کله‌قند/ نان داغ! کتاب داغ!

فاضل ترکمن — Wed, 9 May 2012 23:17:37 GMT

آه!

نمایشگاه!

نمایشگاه کتاب!

خواب‌ـ‌

آورترین

قرص جهان است...

دست!

به افتخار بهار یار مهربان

«بشتابید! بشتابید!«

غار مهربان

پذیرای تک‌تک بین‌الملل می‌باشد؛

تا بترکد چشم حسود!

یکی بود، یکی نبود:

یکی حمله می‌کرد به اشانتیون

یکی به بُنْ

تا این‌که ناگهان

خوانندگان ِ جان!

یک گله

حمله!

حمله کردند...

: ‌‌«جمع کنید بند را از بساط!»

مات

مانده بودند همه

یک عالمه

کتاب

بدون سوال و جواب

مثل گوسفند

پرت شدند

پشت وانت نانوایی!

خدایی

دل آدم می‌گیرد

برای کتاب‌هایی که خمیر می‌شوند

البت بحمدالله!

گداگشنه‌ها سیر می‌شوند

مهم

سهمیه‌ی خمیر یارانه‌ای نانوائیست!

خیالی نیست

ناشران اگر پیر می‌شوند...

: «می‌خواستند

بکشند پایین!

فتلیه‌ی بی‌صاحاب را

تا

ما

با

پا

نرویم توی کفش آن‌ها

خوب می‌کنیم

آستین را توی چوب می‌کنیم!

(و بالعکس!)

اصلاً به جای کباب

کتاب را باد بزنید!

علی‌ای‌حال:

نان داغ! کتاب داغ!»

_{چاپ شده در شماره‌ی ۲۷۶ ـ ۲۷۵ دو ماهنامه‌ی جهان کتاب}

کافه کله‌قند/ پلو مارک با طعم منصور!

فاضل ترکمن — Wed, 9 May 2012 14:22:09 GMT

(یک): مواظب باشید هیچ‌وقت به سرتان نزند که روی یک کتاب خوب، چیزی بنویسید! این‌همه کتاب بد که می‌شود این‌همه ایراد گرفت به سر تا پای آن‌ها! بی‌کارید؟! نوشتن یادداشت روی کتاب خوب، خیلی خیلی سخت‌تر از نوشتن یادداشت روی کتاب بد است. آن‌جا یک چکش برمی‌دارید و هی می‌کوبید توی سوراخ‌‌ها! این‌جا اما، هر صفحه‌ای از کتاب را که می‌خوانید، یک چیز تازه کشف می‌کنید که شگفتانه (معادل فارسی سورپرایز!) کرده شما را و حیف می‌دانید که اشاره نکنید به این چیزهای شگفت‌آور و حتی مهیج (در حد شهربازی!). آخرین کتاب چاپ شده‌ از منصور ضابطیان جزء همین کتاب‌های خوب دردسرسازی است که گفتم! کتابی که تا عکس‌های داخل آن را رویت کردم (هنوز نخوانده!)، مرا گرفت (مثل یک سگ! از نوع این پشمالو مهربان‌ها ولی...!) و کت بسته برد به سمت خواندن خودش که سعادت می‌خواهد واقعاً! کتابی که طبق آخرین اطلاع ثانوی، به چاپ سوم رسیده است!

(دو): منصور ضابطیان، یعنی آشپز این پلومارک خوشمزه (پلو مارک: غذایی روحی است که فقط توسط آشپز مذکر و مجرد نامبرده پخته می‌شود و بس!)، از آن دسته هنرمندانی است که چندمنظوره‌اند! او روزنامه‌نگاری کرده، شعر و طنز نوشته، اجرای برنامه‌های جانبی جشنواره‌ی فیلم فجر (در دوره‌های قابل توجهش ها!) را برعهده داشته و کارگردان هم هست که نقداً برنامه‌ی «رادیو هفت» او این روزها پخش می‌شود. برنامه‌ای که از صدا و سیما بعید به‌نظر می‌رسد و آدم باورش نمی‌شود که هنوز در این سازمان، برنامه‌های خوب خوب هم می‌سازند! چیزی که باید گفت، این است که منصور خان (ما با اسم کوچک صدا می‌زنیم ملت را! چیه؟!) یا کاری را نمی‌کند، یا این‌که اگر بکند، درست و حسابی می‌کند! مثل همین کتاب «مارک و پلو» که مجموعه‌ای از سفرنامه‌ها و عکس‌های او از نقاط مختلف جهان (واقعاً نقاط مختلف ها...! نه مثل جشنواره‌ی شعر فجر که پسوند بین‌المللی دارد، اما فقط شاعران افغان ـ‌آن هم فقط شاعران افغان مقیم کشور خودمان‌!ـ‌ در آن شرکت دارند!) است. یعنی اگر این کتاب را داشته باشید، دنیا در دست شماست! (دیگر پیام‌بازرگانی‌فرهنگی از این قدرتمندتر؟! پورسانتش را بعداً از مدیرعامل نشر «مثلث» می‌گیرم!).

(سه): کتاب با سطری از مصراع معروف سعدی، یعنی «تا پخته شود خامی» شروع می‌شود و حتی از همین اول می‌شود فهمید که با چه نگارنده‌ی رند و هوشمندی طرف هستیم. چرا؟! چون می‌توانست «بسیار سفر باید» را بیاورد، اما نمی‌آورد و همین باعث تاکید بیشتر او بر سفر کردن می‌شود؛ تاکیدی تاثیرگذار! مثل نقظه‌چین‌های هجویات ایراج‌میرزا می‌ماند! آدم آن‌جا به‌جای این‌که بگذرد از این نقطه‌چین‌ها، خودش جای خالی کلمات را پر می‌کند! منتها یک تفاوتی هست و آن این‌که نقطه‌چین‌گذارندگان کم‌هوش دیوان ایرج، گاف داده‌اند و نقض غرض کرده‌اند، اما منصور ما برای رساندن پیام خود به مخاطب، بسیار موفق عمل کرده.

(چهار): شاید هنوز هیچی نشده، بگویید چه‌قدر تعریف می‌کنم از منصور و من که از این نیات پلید ذهن شما خبردار شدم، باید بگویم احتمال هرگونه پارتی‌بازی را از سر خودتان بیرون کنید، چون من تا حالا که با منصور فقط از راه مجازی ارتباط داشته‌ام و جز یک‌بار و آن هم در جلسه‌‌ی تحریریه‌ی هفته‌نامه‌ی «چلچراغ» که هر دو آن‌جا، قلم می‌زنیم، دیگر او را ندیدم. حالا هی شما قضاوت کنید؛ قاضی‌القضاتید مگر؟!

(پنج): اسپانیا، ایتالیا/ اتریش، فرانسه، سوریه، لبنان، هند، کره‌جنوبی، ارمنستان و ایالات متحده آمریکا، کشورهایی هستند که منصور برای سفر انتخاب کرده و با یادداشت‌ها و گزارش‌ها و عکس‌هایی که به چاپ سپرده، ما را نیز همسفر خود کرده. حتی با خواندن همین اسامی، می‌توانید بفهمید با چه کتاب متنوعی رو‌به‌رو هستید. سفر به کشور‌هایی که هیچ‌کدام ربطی به هم ندارند؛ هند و آمریکا؟! و همین است که کتاب را جذاب‌تر کرده و مخاطب برای اولین بار، از خواندن یک سفرنامه خسته نمی‌شود. بنابراین می‌خواهم مثل همیشه که یک پسرشجاع واقعی بودم، این‌بار نیز با شجاعت تمام و حتی کمال!، اعلام کنم که هیچ اغراق نیست اگر به منصور، لقب مارکوپلوی ایران را بدهیم. تازه مارکوپلو کی قلم به این شیرینی داشت؟! ضمن این‌که کتاب منصور، تنها کتاب سفرنامه‌ای است که هرگونه مخاطبی را با خود همراه می‌کند. کلاً مگر ما چند سفرنامه‌ داریم در تاریخ ادبیات خودمان که قابل توجه باشد؟! توی معاصرین که اغلب سفرنامه‌ها یا زیارتی و کلیشه‌ای و غیرادبی و حتی بی‌ادبی! بوده و توی دوره‌ی کلاسیک نیز مثلاً جناب ناصرخسروی دگم و اخمالو را داریم که اصلاً همسفر خوبی (لااقل برای من!) نیست.

(شش): نویسنده در اول کتاب، مقدمه‌ای مختصر و حتی مفید! نوشته که نکات ارزنده‌ای را در آن یادآور شده. مثلاً این‌که سفر کردن باعث کاهش تعصب و منم‌منم‌های انسان‌ می‌شود و این‌ها. خوشحال‌کننده‌ترین نکته‌اش این است اما که هی اشاره می‌کند برای سفر کردن، لازم نیست میلیارد باشید و این حرف‌ها! اصلاً خودتان قسمتی از عرایض حاج منصور (ارضی نه ها! به ‌قول معروف: هر دو منصورند اما...؟!) را بخوانید (البته نه از مقدمه‌ی کتاب. چکیده‌ی مقدمه را که گفتم! از لابه‌لای کتاب، اما در همین زمینه!): «اغلب جوان‌های ما یک میلیون تومان پول موبایل می‌دهند و فقط گوشی‌های‌شان می‌تواند همه‌ی زندگی یک جوان اروپایی را بخرد و آزاد کند، اما پای‌شان را از شهرشان بیرون نگذاشته‌اند. آ‌ن‌ها ترجیح می‌دهند به‌ جای کشف سرزمین‌های دیگر، برای دوستانشان SMSهای بی‌مزه بفرستند». (‌ص ۴۷، اسپانیا‌)

(هفت): کتاب با گزارش سفر به فرانسه شروع می‌شود و با گزارش سفر به ایالات متحده آمریکا، تمام... البته بهتر بود برای نظم و انسجام بیشتر، کشورها براساس یک فرمول خاص طبقه‌بندی می‌شد، تا مثلاً یک‌دفعه از کره‌جنوبی نرویم به آمریکا! (دلتان خنک شد! باز هی بهتان رفیق‌بازی بزنید به من!). فصل مشترک همه‌ی بخش‌های کتاب در برخورداری از زبانی ساده و روان است. به‌اضافه‌ی روایت‌های شاعرانه، داستان‌وار و اغلب طنزآمیز. روی طنزآمیزش بیشتر تاکید دارم البته. در ادامه چند مثال هم می‌آورم که فکر نکنید همین‌طور قضاقورتکی فرمودم!

مثال برای شاعرانگی:

«از جایی سر درمی‌آورم که آسمانش آبی‌تر از هر آسمانی است که در زندگی‌ام دیده‌ام. با تکه‌های پنبه‌ای ابر که باد آن‌ها را به رقص درآورده و بازی آفتاب و سایه راه انداخته است». (ص ۲۶، فرانسه)

یا: «وقتی به رم می‌رسیم، هلال ماه آویزان است». (ص ۱۰۴، بخش ایتالیا/ اتریش)

مثال برای داستان‌وارگی! (ببخشید! ترکیب بهتری به ذهنم نرسید!):

«یک ساعتی می‌شد که داشتم می‌گشتم. گرمای خورشید در شرجی بارسلون بیشتر شده بود و حالا جدا از یک تخت راحت، یک دوش حسابی هم لازم داشتم. راهم را کج کردم تا از کوچه ‌پس‌کوچه‌ها به انتهای خیابان رامبلا بروم. جایی که طبق نقشه، باید چند تا هُستال هم آن‌‌جا می‌بود». (ص ۴۴، اسپانیا)

مثال برای طنزآمیزی:

«از من پرسید: ـ‌ از کدام کشوری؟ و من جواب دادم. شروع کرد به تکان دادن سرش، انگار که دارد مرا تحسین می‌کند و چند بار تکرار کرد: ـ اوه، ایران... ایران... و زل زد توی چشم‌های من. طوری نگاه کرد که من بال درآوردم و فکر کردم که اسم ایران او را به چنین تحسینی واداشته. لبخند زد و دوباره طوری گفت ایران که مطمئن شدم ایران سرزمین رویاهای اوست. برای این‌که خودم را لوس کرده باشم، پرسیدم: ‌"می‌دانی ایران کجاست؟" و او گفت: "نه!"». (ص ۴۸، اسپانیا)

(هشت): طنز ماجرا اما، همان‌طور که گفتم از همه‌چیزش بیشتر است و خب چه چیزی بهتر از نمکدان طنز برای خوشمزه کردن پلو مارک یک آشپز کاربلد؟! درواقع به‌همین‌خاطر است که من دارم به این کتاب در صفحه‌ی «کافه‌کله‌قند» که مربوط به «طنزیات» است، می‌پردازم و تازه اعتقاد به‌شدت راسخ دارم که طنز موجود در انتخاب سوژه، فضا، زبان، دیالوگ و غیره و غیره‌ی توی این کتاب، از اغلب کتاب‌هایی که این روزها با عنوان طنز منتشر می‌شوند، قوی‌تر و پررنگ‌تر است. درواقع این کتاب می‌تواند عبرتی باشد برای سایرین؛ به‌خصوص بعضی از دفاتر طنزی که اسم نمی‌برم!

(نه): مارک و پلو، کتابی حاوی انواع و اقسام چیزهاست! مثل بعضی از غذاهای توی «کتاب مستطاب آشپزی» که توسط نجف دریابندری و با همکاری همسرش، فهمیمه راستکار گردآوری شده! (خواستم بگویم چه‌قدر اطلاعات دارم ها! راستی! یک چیز جالب! اسم کتاب مستر دریابندری را که سرچ کنید و روی گزینه‌ی توضیحات ویکی‌پدیا در این‌باره کلیک بفرمایید، با یک چیز عجیب و حتی غریب! رو‌به‌رو می‌شوید. چی؟! هیچی! اسم منصور ضابطیان آن‌جا هم آمده حتی! و من درست وقتی داشتم این یادداشت را می‌نوشتم و می‌خواستم اسم همسر دوبلور و هنرپیشه‌ی دریابندری را که یادم رفته بود، پیدا کنم؛ به این قضیه برخوردم! به عبارتی: «منصور خان این‌جا، منصور خان اون‌جا، منصور خان همه‌جا!». توی شرح این کتاب در ویکی‌پدیا به گفت‌وگویی از منصور با نجف دریابندری اشاره شده. جدی باشید یک‌‌ذره، مثل جمله‌ی آخر من!!!). یعنی از نخود و لوبیا گرفته تا خمیر پیتزا و خیارشور و گوجه، توی این کتاب پیدا می‌شود! حتی کسانی که مثل من املای‌ ضعیفی دارند، می‌توانند املای خود را تقویت کنند! (آن هم املای کلمات خارجی‌ای از جمله «ماکروویو» که من همیشه فکر می‌کردم «ماکروفیو» است!). چه‌قدر حرف تو حرف شد! امان از زبان شلوغ و پلوغ من! برای مطلع شدن از اطلاعات اصلی‌ موجود در کتاب، به شماره‌ی بعدی مراجعه کنید. می‌دانم که نفس شما نیز مثل نفس من گرفته! آخیش‌ش‌ش‌ش!

(ده): با خواندن این کتاب می‌فهمید که چه‌قدر از آثار تاریخی ما توی «موزه‌ی لور فرانسه» است. می‌فهمید مردم پاریس بیشتر قرار ملاقات‌های خود را توی کافه‌ها می‌گذارند تا توی خانه. از تضاد گنده‌ی میان فقر و ثروت در هندوستان (به شکل مصور تازه!) آگاه می‌شوید. از پرسه‌زدن فیل و گاو و سنجاب و میمون توی همین کشور هزار رنگ و بوی هند نیز... و فیلتان حتی یاد هندوستان می‌کند! قبر ساده و بی‌زرق و برق دکتر علی شریعتی را می‌بینید در راه سوریه‌‌ـ‌‌ لبنان و حسرت منصور از این‌همه سادگی برای آرامگاه یک مرد بزرگ؛ آن هم با وجود این‌همه پولی که ایران به سوریه تزریق می‌کند! می‌بینید که در لبنان روج مذهب جریان دارد. در غرب لبنان، روح اسلام و در شرق آن، روح مسیحیت که هر دوی این دو تا روح به خوبی و خوشی در کنار هم زندگی می‌کنند! (برعکس ما که حتی عقاید معمولی و شخصی همدیگر را تحمل نمی‌کنیم! جداً باید گفت: «تو روح ما!» که ذره‌ای حتی به روح اعتقاد نداریم!). جالب‌تر این‌که می‌خوانید لبنان شهری است که موسیقی در آن رونق دارد و حتی پوستر «نانسی عجرام» هم نصب می‌کنند توی آن! (دور از چشم حزب‌های مخالف حرکات موزون احتمالاً!). از طعم غذاهای تزئین شده، اما بی‌مزه و چندش‌آور کره‌جنوبی لذت می‌برید! (نه! ببخشید! حالتان به هم می‌خورد!). می‌فهمید توی کره، یک خیابان به‌نام تهران هست که احتمالاً برای جبران خیابان سئول توی تهران، این نامگذاری صورت گرفته! و با پیرمردی آشنا می‌شوید (اتفاقاً قیافه‌اش زیراکس چهره‌ی مسعود فراستی ‌ـ‌منتقد برنامه‌ی سینمای هفت‌ـ‌ است!) که بیست و شش سال است با سگ خود کنار کاخ سفید چادر زده که شعار صلح بدهد هی و مسئولین و مامورین هم کاری به کارش ندارند و محل سگ هم به او نمی‌گذارند حتی! یا این‌که در ارمنستان، همه‌ دو چیز را در خانه‌های کوچک خود دارند: «انجیل و پیانو». یا این‌که دوباره در همین ارمنستان برای یک کارگردان خود یعنی «سرگئی پاراجانف» چه موزه‌ای که نساخته‌اند و بعد ما این‌جا برای مشاهیر خود تره هم خرد نمی‌کنیم! خلاصه این‌که هزاران هزار حرف و تصویر و نکته دارد این کتاب. آخرش را هم با جمله‌ی یک ساکسیفونیست جاز‌ (ایست را اضافه کردم به ساکسیفون! به‌معنای ساکسیفون‌زننده!) تمام می‌کنم که صلح‌طلب است و «ری» نام دارد و توی رستوران «Bus Boys» واقع در واشنگتن (از این دقیق‌تر اطلاعات؟!)، ساکسیفون می‌نوازد: «کاش می‌شد همه‌ی سیاست‌مداران دنیا را به مرخصی فرستاد و اداره‌ی جهان را سپرد دست آرتیست‌ها...». جمله از این قصارتر می‌خواهید دیگر؟! فکر کنید! مثلاً در ایران، احمد شاملو می‌شد نماینده‌ی ایران در بخش صلح و این‌های سازمان‌ملل یا صادق هدایت وزیر اقتصاد و دارایی و فروغ فرخزاد هم رئیس اداره‌ی حفظ محیط زیست! (به‌خاطر شعر «پرنده مردنی‌ست» مثلاً!).

(یازده): کتاب دو تا تشبیه طنزآمیز خوب دارد که دلم نمی‌آید، از آن‌ها یاد نکنم. یکی تشبیه واتیکان به قم! و دیگری تشبیه کاخ سفید واشنگتن به ویلاهای کلاردشت! برای همین است که می‌گویم منصور یک طناز واقعی است خب! اصولاً طنزپردازان به دو دسته تقسیم می‌شوند: «طنزپردازانی که توی مجله‌ی چلچراغ قلم می‌زنند و طنزپردزانی که توی مجله‌ی چلچراغ قلم نمی‌زنند!».

(دوزاده): دلتنگی منصور ضابطیان برای کشور در تمام سفرنامه‌هایش حس می‌شود. دلتنگی برای ایران و مردمش، با وجود آن‌همه قشنگی و جذابیت در آن سر دنیا. خیلی هم طبیعی و ملموس است این دلتنگی و شعاری نیست اصلاً. به‌خصوص برای من که وقتی صفحه‌ی شعر طنز «پینگ‌پنگ» را برای چلچراغ درمی‌آوردم و برای یکی از شماره‌ها می‌خواستم با موضوع اتفاقاً «سفر» از منصور کار بگیرم و فقط یک اس‌ام‌اس به او داده بودم که زود باش کار بده و حتی نمی‌دانستم او در سفر است و این‌ها... من عصر اس‌ام‌اس را داده بود و تقریباً ساعت نه شب بود که منصور زنگ زد به گوشی‌ام و گفت که تازه از سفر آمده و گوشی‌اش را روشن کرده! برای قدردانی از او به‌خاطر این‌همه اخلاق حرفه‌ای در کار و برای این‌همه محترم بودن و مهربانی و از همه مهم‌تر برای این‌که بدانید او شاعر خوبی هم هست، شعر طنزش را بخوانید همین‌جا:

هوگو‌چاوزنامه!

کنج خانه، نشسته‌ام دم در

فک و فامیل رفته‌ان به ددر

پنج‌‌ـ‌ شش تا دی‌وی‌دی و سی‌دی

چای تلخ و کمی پنیر و شکر

و تمام جهان هستی من

شده پرسه میان «نفت» و «ظفر»

ای خدا!‌ ما چه‌مان کم از «هوگو» است

که شب و روز می‌رود به سفر؟!

(سیزده): از آن‌جایی که همه‌اش تعریف کردم و از آن‌جایی که سیزده، عدد نحسی است، می‌خواهم در شماره‌ی سیزده این یادداشت، چند تا انتقاد کوچولو و کم اهمیت نیز از کتاب مارک و پلو داشته باشم. مثلاً این‌که روی جلد و گرافیک و صفحه‌بندی و عکس‌ها و کیفیت چاپ آن‌ها، همگی خوب است (باز که تعریف شد! خب چه کنم؟!‌ ایراد ندارد! ای بابا!)، اما کتاب به ویرایش یک ویراستار حرفه‌ای احتیاج دارد. البته این ایراد منصور نیست و حتی ایراد نشر مثلث هم شاید نباشد. همه‌ی این‌ها ناشی از جدی نگرفتن نقش ویراستار و مقوله‌ی ویرایش در چرخه‌ی نشر ماست. درواقع من حتی در میان ناشران بزرگ، جز «چشمه»، ناشر دیگری را به یاد ندارم که عاری از هر گونه مشکلات ویرایشی باشد... نکته‌ی دیگر آن‌که نویسنده در میان گزارش سفر خود از «فرانسه»، چندین صفحه را به گفت‌وگو و ابراز احساسات مهربانانه و انسان دوستانه‌ی خودش با یک بیمار ایرانی (که با کمک بچه‌های چلچراغی برای درمان به این کشور اعزام شده) اختصاص داده که کمی باعث دوری مخاطب از فضای اصلی گزارش از فرانسه می‌شود. گفتم کمی، چون لابه‌لای آن از فرانسه یاد شده، اما به‌نظر می‌رسد که باز هم پرداخت به این موضوع زیاد بوده برای کتاب. هرچند که سوژه‌ و پرداخت منصور خوب است، اما نه در این حجم و برای این کتاب. به‌خصوص که در بخش «کره‌جنوبی» منصور اشاره می‌کند که در اصل برای گفت‌وگو با بازیگر سرشناس کره‌ای، یعنی خانم «یانگه‌لی» (همان که نقش «یانگوم» را در سریال «جواهری در قصر» بازی می‌کرد و معرف حضور خانم‌ها هست که تب این سریال را داشتند شدید!)، به کره آمده و دل مخاطب را بیشتر می‌سوزاند که چرا بخشی از این گفت‌وگوی جذاب (که من قبلاً تصویری و شنیداری‌اش را در تی‌وی دیده بودم؛ دل بقیه می‌سوزد بنابراین!)، در لابه‌لای متن آورده نشده و نویسنده فقط به همین اکتفا کرده که یانگوم ایران را با فیلم «بچه‌های آسمان» مجید مجیدی می‌شناسد تنها و به‌خاطر همین فکر می‌کند همه‌ی ایران، همین است و... (خود همین نکته چه‌قدر جالب بود. نشان می‌داد که کارگردان‌های جشنواره‌زده و ضدشهری باید دست بردارند از فقط تصویر کردن طبقات اقلیت ایران. خلاصه اگر کل مصاحبه چاپ می‌شد، دیگر چه می‌شد! اشکال ندارد اما... بماند برای جلد بعدی کتاب!). همین! این‌ها هم ایراد نبود خدایی! گفتم برای خالی نبودن عریضه!

(چهارده): عکس‌های کتاب بی‌نظیر است. به‌خصوص عکسی که از چشم‌های یک فیل توی هند گرفته شده. آن هم از زاویه‌ای که فقط پای یک سوار بر روی فیل دیده می‌شود و بسیار جذاب و خیره‌کننده کرده این عکس را. حیف که تعداد عکس‌هایی که از «ونیز» چاپ شده، کم است. چون مثلاً برای یکی عین من (که نه کارت پایان خدمت دارم و نه توانایی‌های دیگر سفر به ونیز را!)، دیدن ونیز ساخته شده از آب!، آن هم از نگاه تیزبین دوربین منصور، می‌توانست تجربه‌ی جالبی باشد.

(پانزده): بس است دیگر! همین‌جا نقظه می‌گذاریم برای این یادداشت (تا سردبیران محترم مطلب ما را قیچی نکرده‌اند؛ آن هم با قیچی چمن‌زنی!). البته همین‌جای همین‌جا که نه! با این پاراگراف طنز کتاب، یادداشت را تمام می‌کنیم که پرداخت رندانه‌ای به یک سوژه‌ی غیرقابل جاپ دارد: «یک لحظه مکث کردم. نگاهش کردم و یک‌دفعه به فارسی گفتم: "دمت گرم... ایرانی هستی؟". از جایش بلند شد و به فارسی گفت: "بی‌خیال... راست می‌گی؟". دست دادیم و روبوسی کردیم. خوشبختانه در آن ساعت بعد از ظهر کسی آن دوروبرها نبود، چون دیدن این صحنه‌ها برای غیرایرانی‌ها کمی عجیب و سوال‌برانگیز است!». (ص ۴۷/ اسپانیا).

مارک و پلو (مجموعه‌ای از سفرنامه‌ها و عکس‌ها)

منصور ضابطیان

نشر مثلث

_{چاپ شده در شماره‌ی ۲۶۹ ـ ۲۶۸ دو ماهنامه‌ی جهان کتاب}

کپی به خاطر پیست/ مغز شتر تو حلقت!

فاضل ترکمن — Tue, 8 May 2012 13:16:23 GMT

برداشت اول:

یک روی همیشه باز دارد برزیل!

استخر شنای ناز دارد برزیل!

مشکل تنها تفاوت فرهنگ است

فرهنگ فقط نیاز دارد برزیل!

برداشت دوم:

چهاراه ولیعصر که می‌دانید کجاست؟! جولانگاه مرکزی اینجانب و مریدان! از قضا چند روز پیش که همین‌طور مشغول دادن جولان بودیم!، یک‌دفعه رسیدیم به یک ساختمان عجیب و غریب چند طبقه که البته یک طبقه‌اش بیرون از درب اصلی ساختمان بود تازه! کرمم گرفت و شروع کردم به خواندن سر در مغازه در حالت اسلومشن: «آش جو...». تا همین‌جایش کلی تعجب کرده بودم که کی توی این هوای گرم آش می‌خورد؛ آن هم از نوع جودارش! بعد دوباره ادامه‌ی داستان (ادامه‌ی سر در مغازه) را مطالعه نمودم که کاش نمی‌نمودم! می‌دانید چه نوشته بود؟! امکان ندارد! نوشته بود: «آش جو با گوشت شتر!». یعنی همان‌جا می‌خواستم بیاورم بالا درجا! دوست داشتم روی دوست خودم بیاورم بالا که می‌گفت: «چیه خب؟! حلاله گوشتش!». از شما چه پنهان اتفاقاً هر دو گشنه بودیم و داشتیم دو و بر چهارراه دنبال یک رستوران می‌گشتیم که تابه‌حال نرفته باشیم. دوست دیوانه‌ام گفت: «باید قبلش بیای بریم یه نیگام به مغازه‌های توی ساختمون بندازیم!» و بعد دست مرا به زور گرفت و برد تو! خدا نصیب گرگ بیابان و حتی شما نکند! یعنی اگر خارجی بودم، باید می‌گفتم: «اوه! مای گاد!». نمی‌دانید چه خبر بود آن تو که...! درواقع شتر را تکه‌پاره کرده بودند (چهل‌تکه و بلکهم بیشتر!) و می‌فروختند! «شیر شتر، کره‌ی شتر، پنیر شتر، ماست شتر، دوغ شتر...». حالا این‌ها هیچ! این‌ها اصلاً طبیعی! تازه مرحوم معمر قذافی (لعنة‌الله‌علیه!) خیلی دوست داشتند شیر شتر اتفاقاً! کار ندارم حتی به این‌که «شکلات خرمایی شتر» دیگر چه صیغه‌ای بود آن وسط و مواد تشکیل‌دهنده‌اش چه‌ها می‌باشد که اسم شکلات خرمایی شتر گرفتیده به خودش! باشد! شکلات شتری هم قبول! «مغز شتر» را اما آخر چگونه باید بپذیرفت؟! دوست چلم (چل در این‌جا به‌معنای چلچراغ خودمان نیست استثنائاً!) داشت پس می‌افتاد حتی! فکر کنید کله‌ی شتر به آن گنده‌گی و چندش‌آوری را کندیدیده‌اند و بعد خار و پشم و بند و بساط و محتویات توی کله‌اش را ریختند بیرون تا رسیدند به مغزش! و بعد مغزش را بسته‌بندی کرده‌اند و با لذت تمام می‌فروشند! بیخود نبود که جز من و دوست از مخ آزادم، پرنده پر نمی‌زد آن طرف‌ها! جالب بود که یک تابلوی عکس بزرگ هم از یک عدد شتر میخ کرده بودند به دیوار مغازه؛ با کلی زیور الات آویزان روی اقصی نقاط بدن آقا یا خانم شتر تا با رویت جمال این حیوان حلال گوشت، مشتری بدبخت مثلاً یک‌عالمه تشویق شود به خرید محصولات شتری! یعنی واقعاً عیی‌ی‌ی‌ی! پاک از اشتها افتادم و...! ضمناً آن روز نه فقط ناهار که حتی شام نخوردم؛ به کله‌ی بی‌مغز شتره قسم! حالا خوب است این‌همه صادق هدایت خدابیامرز از «فواید گیاه‌خواری» گفت ها! خوب شد خودش خودش را کشت، وگرنه درجا سکته‌ی مغزی می‌کرد با دیدن این صحنه‌های رمانتیک!

برداشت سوم:

با اجازه از شاعر گمنام فرمودم:

یاری که نکوست، از دماغش پیداست!

برداشت چهارم:

نمایشگاه کتاب در شُرُفْ است! کی؟! روز مبارک سیزدهم! وعده‌ی دیدار ما: «خیابان کریم‌خان، نشر چشمه!».

_{چاپ شده در شماره‌ی ۴۷۰ هفته‌نامه‌ی ۴۰چراغ}